Favqulodda vaziyatlarda qanday harakat qilish lozim?
Rossiya – xavfsiz mamlakat, ammo kundalik hayotda tez va to‘g‘ri hal qilishni talab qiladigan turli xil favqulodda vaziyatlar yuzaga kelishi mumkinligini doimo yodda tutish kerak. Bu holatlar tabiiy ofatlar, ijtimoiy nizolar, huquq va erkinliklarning buzilishi va hayot va sogʻlikka tahdid soluvchi boshqa omillar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
Sahifada kezish:
Hujjatlaringizni oʻgʻirlashganda qanday yoʻl tutishingiz kerak?
Oʻgʻirlik
Agar pasportingizni yoʻqotgan boʻlsangiz yoki oʻgʻirlatgan boʻlsangiz, xotirjam boʻling va koʻrsatmalarga muvofiq tezda harakat qiling.
-
1
Politsiyaga ariza yozing
Agar shaxsingizni tasdiqlovchi hujjat oʻgʻirlangan yoki yoʻqolganini aniqlasangiz, politsiya boʻlimiga borib, bayonnoma toʻldirishingiz kerak.
Jarima (2500 dan 5000 rublgacha) yoki deportatsiyadan saqlanish uchun buni tezda qilish juda muhimdir.
Agar sizda hali ham shaxsingizni tasdiqlovchi kamida bitta hujjat, masalan, vaqtinchalik yashash ruxsatnomasi yoki yashash guvohnomasi boʻlsa, eng yaqin politsiya boʻlimiga yoki migratsiya hisobga kirgan joyingizga murojaat qiling.
Qidiruv uchun Internet sahifalari va ilovalaridan foydalanish qulay, masalan, – “2GIS” (2ГИС) yoki “Yandex Karti” (Яндекс Карты).
Arizada barcha oʻgʻirlangan yoki yoʻqolgan hujjatlar roʻyxati, shuningdek, sodir boʻlgan sharoitni toʻliq tasvirlash kerak boʻladi. Shundan so‘ng sizga hujjatlar yo‘qolgani/o‘g‘irlangani haqida ariza yozganingiz toʻgʻrisida ma’lumotnoma berishlari kerak.
-
2
Mamlakatingiz elchixonasiga boring
Ma’lumotnoma olganingizdan soʻng, qaytish guvohnomasini olish uchun elchixonaga murojaat qilishingiz kerak. Qaytish guvohnomasi bilan sizda o‘z mamlakatingizga qaytish va yangi pasport olish uchun 10 kun vaqtingiz boʻladi.
Elchixona manzilini bu yerda topishingiz mumkin.
Migratsiya kartasini yoʻqotish
Pasportdan kamroq ahamiyatga ega boʻlgan hujjat, masalan, migratsiya kartasi yoʻqolgan, shikastlangan yoki oʻgʻirlangan taqdirda, masala osonroq hal boʻladi. Politsiya boʻlimiga borib, ariza yozishingiz kerak. Uch kun ichida hujjatning toʻliq qonuniy kuchga ega dublikatini olasiz.
Shuni yodda tutish kerakki, agar sizning shaxsingizni tasdiqlovchi hujjatlaringiz qolmagan boʻlsa, darhol mamlakatingiz elchixonasiga murojaat qilishingiz kerak.
Bank kartasini yoʻqotish
Agar sizning bank kartalaringiz yoʻqolgan yoki oʻgʻirlangan boʻlsa, darhol smartfoningizdagi onlayn dastur yordamida ularni bloklashingiz yoki bankning qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qilishingiz kerak. Bankning qoʻllab-quvvatlash xizmatini bankning rasmiy veb-saytida yoki onlayn arizada topishingiz mumkin. Oʻz vaqtida blokirovka qilish firibgarlarning sizning kartangizdan foydalanishini oldini oladi. Bloklashdan soʻng yangi kartaga buyurtma berishingiz, shuningdek, eng yaqin bank filialida hisobingizdan pul olishingiz mumkin boʻladi.
Naqd pul yoʻqotish
Agar naqd pul yoʻqotib qoʻygan boʻlsangiz yoki pulingiz oʻgʻirlangan deb gumon qilsangiz, shaxsan eng yaqin politsiya boʻlimiga murojaat qilishingiz yoki elektron pochta orqali Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligining veb-saytida (МВД РФ) elektron xabar yozishingiz mumkin. Bundan tashqari, bu holatda “112” raqamiga qoʻngʻiroq qilish va vaziyat haqida xabar berish mumkin.
Ehtiyot choralari:
- Odamlar gavjum joylarda ehtiyot boʻling. Sumka yoki ryukzakni oldinda ushlab turish, mobil telefonni esa ustki kiyim cho‘ntaklaridan ishonchli joyga olib qo‘yish kerak. Shu tariqa choʻntakka oʻgʻirlikning oldini olishingiz mumkin.
- Oʻzingiz bilan katta miqdorda pul olib yurmang.
Hayot va sogʻliq uchun xavfli vaziyatlarda harakat qilish
Afsuski, shahar sizga va sogʻligʻingizga xavf tugʻdiradigan vaziyatlardan xoli emas. Keling, bir nechta bunday misollarni va ularning har birida eng toʻgʻri xatti-harakatlar ssenariylarini koʻrib chiqaylik. Salomatlik va hayotga tahdid quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:
- Zoʻravonlik qurboni yoki guvohiga aylandingiz.
- Sizga shoshilinch tibbiy yordam kerak.
- Sizni kana chaqib olgan.
Zoʻravonlik qurboni yoki guvohiga aylandingiz
Agar zoʻravonlik qurboniga aylangan boʻlsangiz, masalan, hujum qilishgan boʻlsa, oʻz huquqlaringizni himoya qilish va yetkazilgan zarar uchun tovon olish uchun avval tinchlanishingiz va quyidagi choralarni koʻrishingiz kerak.
-
1
Tibbiy muassasaga murojaat qiling yoki tez yordam chaqiring. Tibbiyot xodimlari olingan jarohatlar toʻgʻrisida maʼlumotnoma beradi va zarur yordam koʻrsatadi.
-
2
Iloji boʻlsa, olgan jarohatlaringizni suratga yoki videoga oling. Bunday fotosuratlar va yozuvlar sudda foydali boʻlishi mumkin.
-
3
Guvohlik koʻrsatmalari yigʻing. Agar voqea guvohlari boʻlsa, ulardan yozma dalillar va aloqa maʼlumotlarini taqdim etishlarini soʻrang.
-
4
Dalolatnoma tuzish uchun politsiyaga murojaat qiling. Buning uchun hodisaning barcha mavjud dalillari talab qilinadi – maʼlumotnoma, fotosuratlar va guvohlarning koʻrsatmalari.
-
5
Tuman sudiga daʼvo arizasi bering. Ushbu hujjatda hodisaga oid barcha faktlar boʻlishi kerak: hujum dalillari va yetkazilgan zarar uchun talab etiladigan kompensatsiya.
Bepul yuridik yordam
Favqulodda holatlarda, sudga murojaat qilish uchun barcha kerakli hujjatlarni toʻgʻri rasmiylashtirishga yordam beradigan va ishning boshidan oxirigacha hamrohlik qila oladigan professional advokatlar bilan bogʻlanish imkoniyati doimo mavjudligini yodda tutish kerak.
Psixolog maslahati
Agar bu vaziyatdan chiqish ruhan qiyin boʻlsa, psixolog bilan maslahatlashing. Bu xavotirli holatni yengib o‘tishga va ruhiy salomatligingiz uchun eng kam yo‘qotishlar bilan normal hayotga qaytishga yordam beradi.
Boshqa odamga nisbatan zoʻravonlikka guvoh boʻldingiz
Tez orada tergov boshlanishi uchun politsiyaga xabar berish kerak. Fotosurat yoki videoga oling va guvohlarning koʻrsatmalarini bering. Agar mavjud vaziyatda oʻzingizni xavfsiz his qilmasangiz va hayotingiz xavf ostida boʻlishi mumkin boʻlsa, voqea haqida anonim ravishda xabar berish yoki kerak boʻlganda himoya choralarini soʻrab politsiyaga murojaat qilish huquqiga egasiz.
Ehtiyot choralari:
- Notanish, shubhali odamlar bilan aloqa qilmang.
- Agar koʻngilochar joyga borishni rejalashtirgan boʻlsangiz, doʻstlaringiz yoki yaxshi bilgan odamlaringiz davrasiga boring.
- Kechasi piyoda yurmang, taksidan foydalangan maʼqul.
Jabrlanuvchi birinchi yordam koʻrsatish
Oʻqimoq
Agar tanangizda kanani sezsangiz, quyidagi choralarni koʻrishingiz kerak:
-
1
Kanani pinset yordamida darhol olib tashlang. Kanani teriga iloji boricha yaqinroq tutishga harakat qiling va uni sekin tortib oling. Burash harakatlaridan saqlaning, chunki bu hasharotlarning bir qismi teri ostida qolishiga olib kelishi mumkin.
-
2
Olib tashlangandan soʻng, tishlash joyiga antiseptik bilan ishlov bering. Yarani tozalash uchun vodorod peroksidi, yod yoki maxsus antiseptikdan foydalaning.
-
3
Olib tashlangan kanani zich yopiladigan idishda saqlang va ehtimoliy infeksiyalarni tahlil qilish va aniqlash uchun eng yaqin seroprofilaktika punktiga topshiring.
-
4
Bir necha kun ichida shifokor sizga tekshiruv natijalarini ma’lum qiladi va agar kana zararlangan bo‘lsa, sizga kerakli davolanishni buyuradi.
Ehtiyot choralari:
- O‘tlar yoki butalar orasida yurmaslik kerak – bu xavfli hasharotlar to‘plangan joylar bo‘lishi mumkin.
- Tanani yopib turadigan kiyim kiyish tavsiya etiladi.
- Tabiat qo‘ynida sayr qilishda va sayrdan keyin maxsus repellentlardan foydalaning, tananing ochiq joylarini tekshirib turing.
- Bepul tibbiy sugʻurtani oldindan chorasini koʻring.
Firibgarlardan ehtiyot boʻling!
Erkinlik va shaxsiy daxlsizlik huquqi haqida gapiradigan bo‘lsak, Rossiyadagi har bir chet ellik yashash, shaxsiy hayot daxlsizligi, shaxsiy va oilaviy sir, o‘z sha’ni va nomini himoya qilish, erkinlik va shaxsiy daxlsizlik huquqi hamda Rossiya Federatsiyasi hududida erkin harakatlanish huquqiga ega.
Telefon firibgarlari shaxsiy hayotingizga bostirib kirishi sizning huquq va erkinliklaringizga tajovuz qilishi mumkin.
Agar sizga firibgarlar qo‘ng‘iroq qilgan bo‘lsa
Zamonaviy dunyoda telefon firibgarlari bizning moliyaviy va shaxsiy xavfsizligimiz uchun eng keng tarqalgan tahdidlardan biriga aylandi. Ular o‘z qurbonlaridan pul yoki shaxsiy ma’lumotlarni qo‘lga kiritish uchun turli aldov usullaridan foydalanadi. Tajribali telefon foydalanuvchisi yoki yangi boshlovchi boʻlasizmi, firibgarlar qanday ishlashini va ular bilan qanday kurashishni bilish juda muhimdir.
Tushunish kerak boʻlgan birinchi narsa, telefon firibgarlari yaxshi muloqot qilish va odamlarni oʻzlari xohlagan narsani qilishga ishontirish qobiliyatiga ega. Ularning ko‘pchiligi o‘zini banklar, chakana savdo do‘konlari yoki davlat idoralaridanman deb ko‘rsatib, jabrlanuvchidan ma’lumotni tekshirish uchun parol yoki kredit karta raqamini ko‘rsatishni so‘raydi. Boshqalar oʻz maqsadlariga erishish uchun qoʻrqitish yoki haddan tashqari shoshilinchlik tuygʻusini yaratish taktikalaridan foydalanadi.
Oʻzingizni firibgarlardan qanday himoya qilishingiz mumkin?
Telefonda gaplashganda ehtiyotkor boʻlish muhimdir. Hech qachon telefon orqali parollar yoki kredit karta raqamlari kabi shaxsiy maʼlumotlarni bermang. Shuni yodda tutingki, banklar va kompaniyalar telefon qo‘ng‘iroqlari orqali bunday shaxsiy ma’lumotlarni so‘ramaydi. Agar qoʻngʻiroqning haqiqiyligiga shubha qilsangiz, uni yakunlang va tekshirish uchun maʼlum kontaktlardan foydalangan holda tashkilotga oʻzingiz murojaat qiling. Ehtiyot boʻling va sezgingizga ishoning – bu firibgarlar tuzogʻiga tushib qolmaslikka yordam berishi mumkin.
Ehtiyot choralari:
- Kredit kartalar va pul oʻtkazmalari bilan barcha operatsiyalar faqat rasmiy toʻlov xizmatlari va bank ilovalari orqali amalga oshirilishi kerak.
- Kredit kartangiz ma’lumotlarini hamda moliyaviy va shaxsiy hujjatlaringizga aloqador boshqa ma’lumotlarni uchinchi shaxslarga oshkor qilmang.
Yongʻin, toshqin va zilzilada oddiy koʻrsatmalar
Rossiyada eng koʻp uchraydigan tabiiy ofatlar: yongʻin, toshqin, zilzila.
Agar suv toshqini sodir boʻlsa
Kuchli yogʻingarchilik yoki bahorgi daryoning toshishi natijasida baʼzan mahalliy suv toshqini boʻlishi mumkin.
Agar suv toshqini xavfi boʻlgan hududda boʻlsangiz, muhim maʼlumotlardan xabardor boʻlish uchun televizor yoki radioni yoqing va kerak boʻlsa, koʻrsatmalarga amal qiling.
Eng ogʻir vaziyatlarda vaziyat normal holatga qaytgunga qadar qutqaruv xizmatlari tomonidan belgilangan xavfsiz hududga borish kerak.
Ehtiyot choralari:
- Agar uyingiz suv bosgan hududda joylashgan bo‘lsa, moddiy boyliklar va mol-mulkni xavfsiz joyga, masalan, cherdakka ko‘chiring.
- Barcha elektr jihozlarini va gazni oʻchiring.
- Vaqtinchalik evakuatsiya qilingan taqdirda kerakli shaxsiy narsalarni yigʻing.
Agar zilzila sodir boʻlsa
Rossiyada zilzilalar dunyoning boshqa mintaqalariga qaraganda kamroq kuzatiladi. Zilzilalarning aksariyati chekka va kam aholi yashaydigan hududlarda sodir boʻladi, masalan, Kamchatka, Kuril orollari va Saxalin kabi. Ammo, agar xavfli zonada boʻlib qolsangiz, bir nechta qoidalarni yodda tutishingiz kerak:
- Binoda boʻlsangiz, evakuatsiya boʻyicha koʻrsatmalarga amal qiling.
- Agar tashqarida boʻlsangiz, tabiiy pana joy qidiring, masalan, eshik oldida yoki binoning burchagida.
- Tinchlaning, vahima notoʻgʻri harakatlarga olib kelishi mumkin.
- Shikastlangan binolarga yaqinlashmang yoki kirmang.
- Yodda tutingki, zilzila qaytalanishi mumkin, zilziladan keyingi dastlabki ikki-uch soat eng xavfli hisoblanadi.
- Liftdan foydalanmang.
YTHga duch kelsangiz yoki uning guvohi boʻlsangiz, nima qilishingiz kerak?
Rossiya shaharlarida hayotning zamonaviy surʼati juda yuqori, har yili avtomobillar va yoʻl foydalanuvchilari soni ortib bormoqda. Yoʻl-transport hodisalari (ДТП) afsuski, muqarrar, ammo qoidalarga rioya qilsangiz, yuzaga keladigan vaziyatda chalkashlik va stressdan saqlanishingiz mumkin.
-
1
Voqea sodir boʻlgan joyda qoling va voqea joyini tark etmang.
-
2
Hodisa haqida politsiyaga “102” yoki “112” raqamlari orqali xabar qiling.
-
3
Agar qurbonlar boʻlsa, ularga yordam bering va tez yordam chaqiring.
-
4
Iloji boʻlsa, voqea joyini fotosurat va videoga oling, guvohlarning koʻrsatmalarini va ularning aloqa maʼlumotlarini yozib oling.
Ehtiyot choralari:
Agar haydovchi boʻlsangiz:
Yoʻl harakati qoidalariga rioya qiling. Boshqa transport vositalaridan masofani saqlang. Tezlik chegarasidan oshib ketmang. Piyodalar oʻtish joylarida ehtiyot boʻling.
Agar piyoda boʻlsangiz:
Yoʻlni faqat maxsus belgilangan joylarda kesib oʻting. Piyodalar oʻtish joylarida ehtiyot boʻling. Faqat trotuar yoki piyodalar yoʻlaklarida yuring.
Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan favqulodda vaziyatlarni koʻrib chiqdik va samarali harakatlarga misollar keltirdik. Ushbu maʼlumot jiddiy vaziyatlarda izchil harakat qilish va ularning oldini olish uchun ehtiyot choralarini koʻrishda yordam beradi. Agar favqulodda vaziyatga duch kelsangiz, xotirjam boʻling, yuqorida keltirilgan qoidalarga rioya qiling va doim quyidagi yagona, bepul tez yordam raqamiga qoʻngʻiroq qilishingiz mumkinligini unutmang – “112”.