Russiýada maşgala nähili ýaşaýar?
Biziň durmuşymyzda maşgaladan has wajyp zat bolup bilermi? Ol biziň goldawymyz we howpsuz gämi duralgasy. Bu makalada Russiýada maşgalalaryň nähili ýaşaýandygy hem-de bilim, çagalary terbiýelemek we saglygy goraýyş ýaly maşgala meselelerini çözmek üçin nähili resminamalaryň gerekdigi barada gürrüň berilýär.
Sahypa nawigasiýasy:
Ejem, kakam we men – agzybir maşgala
Russiýada maşgala diňe bir ene-ata çagalar bilen çäklenmeýär. Umuman aýdylanda, maşgala garyndaşlaryň neberesi (birnäçe nesli) bolup, ol gan garyndaşlaryny (ene-atalar, mama-babalar we olaryň doganlary we uýalary, daýzalar, daýylar, doganoglan doganlar we uýalar, ýegenler, agtyklar), şeýle hem garyndaş däl, ýöne ýakyn adamlary (meselem, çokundyran ene-atalar we öz çokundyran çagalaryň) öz içine alýar.
Häzirki zaman ýaş maşgalasy ene-atalaryň maşgalasyndaky ýaly ýa-da tapawutly öz däp-dessurlary we düzgünleri bar bolan aýratyn hojalyk ýöredýän jübütdir. Ruslaryň maşgalasynyň nähili uludygyny bilmek üçin, olaryň maşgala çäresine ýa-da dabarasyna (ýubileý ýa-da toý) gatnaşmak ýeterlikdir. Olar, adatça, örän köp adamly geçirilýär.
Russiýada maşgala nähili ýaşaýar?
Halkara maşgala güni 15-nji maýda bellenilýär. Häzirki wagtda Russiýada 8-nji iýul prezidentiň permany bilen döredilen Maşgala, söýgi we wepalylyk güni bolup durýar. Bu baýramçylygyň nyşany çopantelpekdir.
Maşgala agzalary kim bilen aragatnaşyk saklaýar?
Maşgalanyň aragatnaşyk edýän töweregine dostlar, olaryň maşgalalary we goňşular girýär. Uly şäherleriň köp kwartiraly jaýlarynda, gowy goňşuçylyk (goňşularyň ünsli gatnaşygy, özara kömekleşmek) obalara we kiçi şäherlere garanyňda birneme az duş gelýär. Uzak wagt biri-biriniň gapdalynda ýaşaýan adamlar biri-biriniň durmuşyny görýärler. Şonuň üçin salamlaşmak, gysgaça gürleşmek, kiçijik haýyş bilen ýüzlenmek (esasanam ýalňyz ýa-da ýaşuly adamlara kömek etmek üçin) örän ýygy-ýygydan duş gelýär.
Goňşularyňyza salam bermegi ýatdan çykarmaň
Goňşularyňyz bilen tanyşmak umumy meseleleri çözmäge kömek eder. Ýöne, olaryň işine goşulmaň we şahsy araçäkleri bozmakdan gaça duruň. Goňşularyňyza öýüňiziň açaryny bermek ýa-da öýde saklaýan haýwanlaryňyza seretmegini haýyş etmek gowy pikir däldir. Makul görnüşde seresap bolsaňyz ýeterlik.
Maşgala düzgünleri
Maşgala agzalarynyň öz hukuklary we borçlary bardyr. Çagalar ulalandan soň, öýi arassalamaga gatnaşýar, mal-gara seredýär we ene-atasyna kömek edýär. Öz gezeginde, ene-atalar hem çagalaryny (kanun esasynda) goldamaly, terbiýelemeli we bilim öwretmelidir, olaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramalydyr. Ata-enäniň öz borçlaryny ýerine ýetirmeýändigi üçin kanun boýunça jeza berilýär. Russiýada çagalaryň abadançylygyna gözegçilik edýän döwlet edarasy Kämillik ýaşyna ýetmedikleriň işleri boýunça bölümdir (Подразделение по делам несовершеннолетних, ПДН).
14 ýaşa ýetmedik çagalary öýde ýa-da daşarda gözegçiliksiz goýmaly däldir. Bu ýörelgäni berjaý etmeýän adama kanun boýunça jeza berilmeýär, ýöne çaga şikes ýetse, göwnüne degen bolsa ýa-da ol başga adamlara zyýan ýetirse, ata-enesi jogapkärçilik çekýär.
Maşgala resminamalary
Şahsy resminamalar
Russiýada adam durmuşynyň käbir wakalary we tapgyrlary resminamalaşdyrylýar. Eger aşakdaky resminamalary ýurduňyzda eýýäm alan bolsaňyz, olary rus diline terjime edip, öňünden notariusa tassyklasaňyz gowy bolar.
|
Resminama ady
|
Alyjy
|
Berlen ýeri
|
Waka ýa-da hukuk tassyklandy
|
Goşmaça talaplar
|
|---|---|---|---|---|
|
Nika baglaşylandygy hakynda şahadatnama
|
Nika baglaşylanda äri we aýaly
|
Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edarasy (beýleki deň derejeli agentlikler / edaralar)
|
Nikanyň baglaşylmagy
|
Döwlet pajy tölenmeli
|
|
Nikanyň bozulandygy hakynda şahadatnama
|
Nika bozulanda (aýrylyşylanda) äri we aýaly
|
Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edarasy (beýleki deň derejeli agentlikler / edaralar)
|
Nikanyň ýatyrylmagy
|
Döwlet pajy tölenmeli
|
|
Dogluş hakynda şahadatnama
|
Çaganyň ejesi ýa-da kakasy
|
Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edarasy (beýleki deň derejeli agentlikler / edaralar)
|
Çaganyň dünýä inmegi
|
|
|
Adyň / familiýanyň üýtgemegi hakyndaky şahadatnama
|
Adyny ýa-da familiýasyny üýtgedýän adam
|
Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edarasy (beýleki deň derejeli agentlikler / edaralar)
|
Adyň / familiýanyň üýtgemegi
|
Döwlet pajy tölenmeli
|
|
SNILS (СНИЛС)
|
Çagalarynyň adyndan uly ýaşlylar, ene-atalar
|
Pensiýa fondunyň edarasy, МФЦ
|
Hökmany pensiýa ätiýaçlandyryş ulgamyna ýazylmak
|
|
|
Lukmançylyk polisi (meýletin lukmançylyk ätiýaçlandyryşy polisi)
|
Çagalarynyň adyndan uly ýaşlylar, ene-atalar
|
“Gosuslugi” (Госуслуги) websaýty
|
Lukmançylyk kömegi
|
Lukmançylyk hyzmatlary paketini saýlamak we tölemek zerurdyr (500–12 000 rubl)
|
|
Pensiýa şahadatnamasy
|
Pensiýa ýaşyna ýeten uly adamlar
|
Pensiýa fondunyň edarasy
|
Pensiýa we ýeňillikler
|
Russiýa Federasiýasynyň territoriýasynda azyndan 15 ýyl hemişelik ýaşamak
|
Russiýada bilim: ýasliden başlap ýokary okuw jaýyna çenlidir
Rus bilimi bütin dünýäde meşhurdyr. Umumy bilim ýaşa we maksatlara görä aşakdaky basgançaklara bölünýär. Çagalaryň ilkinji topary ýasli ýa-da çagalar bagy toparydyr (2 ýaşdan 7 ýaşa çenli). Soňra çaga mekdebe, liseýe ýa-da gimnaziýa girýär (7 ýaşdan 17 ýaşa çenli) we şulary alýar:
başlangyç bilim (1–4-nji synplar);
esasy umumy bilim (5–9-njy synplar);
orta umumy bilim (10–11-nji synplar).
Çaga 9-njy ýa-da 11-nji synpy tamamlandan soň, kollejde, tehnikumda ýa-da uçilişşede orta hünär bilimini, ýa-da institutda, akademiýada ýa-da uniwersitetde ýokary bilimi alyp biler.
Russiýada esasy umumy bilim hökmanydyr. Hemmeler 9-njy synpy tamamlamalydyr.
Çagalar bagy
Çagalar bagynyň esasy wezipesi kiçi ýaşly çagalaryň dynç alşyny we ösüşini guramakdyr. Bilim bermek hem çagalar bagynyň wezipeleriniň hataryna girýär, ýöne çagalary terbiýelemek üçin esasan ene-atalaryň özi jogapkärdir. Çagalar bagynyň toparlarynda 20–25 sany çaga bolýar. Gündizine olar bagyň çäginde gezelenç edýärler, uklaýarlar, okaýarlar we terbiýeçileriň gözegçiligi astynda oýnaýarlar. Çagalar bagynda toplumlaýyn naharlamak üpjün edilýär (olar arzan we tölegi aýratyn tölenýär).
Umumy ösüş programmasyndan başga-da, köp çagalar bagynda meýletin tölegli bilim hyzmatlary, mysal üçin, sport seksiýalary, döredijilik sapaklary hödürlenilýär. Çagalary çagalar bagyndan diňe ene-atalary ýa-da ýakyn garyndaşlary alyp biler, olaryň atlary şertnamada görkezilen bolmalydyr.
Daşary ýurtly bolsaňyz hem, Russiýada çagalaryňyzy çagalar bagyna we mekdebe bermäge hukugyňyz bardyr. Çagaňyzyň Russiýadaky çagalar bagyna kabul edilmezliginiň ýeke-täk sebäbi boş ýerleriň ýoklugydyr.
Degişli kanun barada has giňişleýin maglumatlary şu linkden tapyp bilersiňiz: Статья 78. Организация получения образования иностранными гражданами и лицами без гражданства в российских образовательных организациях КонсультантПлюс..
Bu çylşyrymly görünýärmi? Muňa garamazdan, bu ädimleri ýerine ýetirmek çagaňyzyň öz deň-duşlarynyň toparyna uýgunlaşanda size ýylgyryp seredenine degýär. Onuň dynç almagy sazlaşykly guralar hem-de onuň gündelik durmuşy ýakymly duýgular we täze täsirler bilen dolar. Siz bolsa, öz gezeginde, işlemek we özüňizi amala aşyrmak üçin has köp wagt taparsyňyz.
Hususy çagalar baglary, wagtlaýyn bolunýan toparlar we ösüş merkezleri çagalary bir ýarym ýaşdan başlap kabul edýär. Şeýle hem, olar has az resminama talap edýärler: ene-atanyň we çaganyň şahsyýetini tassyklaýan resminamalar, arza, şertnama we saglyk ýagdaýy barada lukmançylyk kepilnamasy.
Ajaýyp mekdep ýyllary
Mekdebiň esasy maksady bilim bermek, şeýle hem başarnyklary we ukyplary kemala getirmekdir. Mekdep binasy degişli bilim basgançaklarynyň ähli synp okuwçylaryny kabul edýär: başlangyç, umumy we orta bilim. Okuw ýyly 1-nji sentýabrda başlanýar we maý aýynyň ahyryna çenli dowam edýär.
Okuw raspisaniýesi
Okuw ýyly 4 çärýege bölünýär. Okuwçylar okuw ýylynda 30 gün (birinji synp okuwçylary 35 gün) dynç alýarlar, tomusda bolsa, 3 aý kanikulda dynç alýarlar. Iýun aýynda mekdeplerde kiçi ýaşly okuwçylar üçin tomusky dynç alyş ýerleri (gündizki lagerler) guralýar. Olaryň maksady dynç alyş döwründe mekdep okuwçylary üçin boş wagtlaryny geçirmek, şeýle hem, sosial ähmiýetli çäreler arkaly maşgala we mekdep gatnaşyklaryny berkitmek bolup durýar. Orta we ýokary synp okuwçylary iýun aýynda ekzamen tabşyrýarlar.
Okuw synplary nädip guralýar?
Adatça, bir synpda 20–25 adam okaýar. Synpda her bir adamyň öz orny bolýar, bir ýa-da iki adamlyk partalar hatar düzýär. Bedenterbiýeden başga ähli sapaklar bir mugallym, synp ýolbaşçysy tarapyndan okadylýar we sapaklar bir otagda geçirilýär.
Bilime nähili baha berilýär?
5 ballyk baha beriş ulgamy bar (5–4–3–2–1), bu ýerde 5 iň ýokary bahadyr. Ders bahalary her gün elektron gündelige girizilýär, bu ýerde we/ýa-da kagyz gündelikde (öý işi gündeligi hem diýilýär) ene-atalar çagalarynyň gündelik netijelerini derrew gözden geçirip bilýär. Mugallymlar synp žurnalyny ýöredýär, şol ýerde gatnaşyga, bahalara, sapagyň temalaryna we öý işlerine bellik goýýar. Her çärýekde we okuw ýylynyň ahyrynda çap edilýän jemleýji bahalar okuwçynyň umumy ýetişigini görkezýär.
Ekzamenler
10-njy we 11-nji synplara kabul edilmek ýa-da orta hünär bilimi edarasyna girmek attestatlaryň konkursy (ähli dersler boýunça ortaça bal hasaba alynýar) we ekzameniň netijeleri esasynda amala aşyrylýar.
9-njy synpdan (esasy umumy bilim derejesi) soň, olar 4 sany dersden umumy döwlet ekzamenini (UDE; ОГЭ) tabşyrýarlar: rus dili, matematika we öz isleglerine görä 2 sany ders. 11-nji synpyň ahyrynda (orta umumy bilim derejesi) olar 4 sany dersden ýeke-täk döwlet ekzamenini (ÝDE; ЕГЭ) tabşyrýarlar: rus dili, matematika we öz isleglerine görä 2 sany ders. Soňky aýdylan ekzameniň netijeleri ýokary okuw jaýyna kabul edilende görkezilmelidir.
Mekdep meýdançasy
Mekdebiň territoriýasy haýat bilen gurşalan we okuwçylar üçin geýim otagy westibýulda ýerleşýär. Okuwçylar synp otaglaryna gitmezden öň, daşky egin-eşiklerini we köçe aýakgaplaryny şol ýerde goýmalydyr. Russiýadaky mekdebe çenli çagalar edaralarynda we mekdeplerde howpsuzlyk we beýjli giriş ulgamlary bardyr. Girelgedäki howpsuzlyk işgäri gadagan edilen zatlary barlamak üçin islendik adamdan sumkasyny ýa-da gapjygyny açmagyny sorap bilýär.
Mekdep formasy
Mekdep eşiklerinden ýa-da formalaryndan başga-da (käbir mekdeplerde standartlaşdyrylan geýimler bar), çagaňyza çalşyrylýan aýakgap, geýim we bedenterbiýe sapaklary üçin aýakgap gerek bolar. Mekdepde köçe aýakgabyny geýmäge rugsat berilmeýär.
Okuw ýyly başlamazdan öň, synp ýolbaşçylary ene-atalara okuw ýyly üçin sapaklara baglylykda nähili formanyň we mekdep esbaplarynyň zerurdygy barada maglumat berýärler.
Ene-ata çatlary
Okuw ýylynyň dowamynda ene-atalar beýleki ene-atalar we mugallymlar bilen ýörite habarlaşma çatlary arkaly habarlaşyp bilerler. Täzeliklerden habardar bolmak üçin sosial mediada mekdebiň ýa-da çagalar bagynyň resmi toparlaryna ýazylmak hem maslahat berilýär. Çärýekde azyndan bir gezek ene-atalar bilen mugallymlaryň arasynda ýygnaklar geçirilýär. Synp ýolbaşçysy we mugallymlar şol ýygnaklarda okuwyň netijeleri we okuwçylaryň hereketleri barada hasabat berýärler, şeýle hem synp durmuşynyň beýleki möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşýarlar.
Mekdeplerde saglygy goraýyş ulgamy
Çagalar baglarynda we mekdeplerde çagalaryňyzyň ilkinji kömegi ýa-da lukmançylyk maslahatyny alyp biljek lukmançylyk otaglary bar.
Mekdeplerde çagalara uýgunlaşmak meselelerinde, deň-duşlary we mugallymlar bilen gatnaşyk saklamakda, şeýle hem çaga bilen ene-atanyň gatnaşyklarynda kömek berýän psiholog işleýär.
Mekdep naharlary
Çagalar mekdep naharhanasynda naharlanýar. 5-nji synpdan başlap naharlar tölegli bolýar.
Okuwçylar öz menýusyny saýlap bilýär, günortanlyk naharynyň ortaça bahasy bolsa 100–300 rubl.
Mekdebe eltýän ýol
Başlangyç synp okuwçylaryny mekdebe alyp gidip-gelmäge diňe ene-atalara we ýakyn garyndaşlaryna rugsat berilýär.
Eger çagaňyz öýe barýan ýoly, ýol düzgünlerini, şeýle hem, köçede özüni nähili alyp barmalydygyny bilýän bolsa, çagaňyzyň mekdepden öýe gaýdyp barýarka saglygy we howpsuzlygy üçin jogapkärçilik çekýändigiňiz barada direktora arza ýazmagyňyz gerek. Şeýle ýagdaýda çaga öýüne özbaşdak dolanyp bilýär.
Sapakdan daşary işler
Mekdep sapaklaryndan başga-da, okuwdan daşary işler hem bar. Olar çagalaryňyzyň durmuşyny, ösüşini we dynç alşyny doly göwrümli etmek üçin dürli okuw toparlaryny, master-klaslary, sapaklary we klublary öz içine alyp biler. Bu işler mekdepde geçirilýär.
Adaty sapaklardan soň çagalar horeografiýa studiýalaryna, sport, çeperçilik we saz sapaklaryna, şeýle hem goşmaça bilim merkezlerine gatnap bilýärler. Şeýlelikde, çagalar dürli ugurlarda özlerini amala aşyryp we özlerine gyzykly bolan zatlary synap görüp bilýär: örmegi öwrenmek, küşt oýnamak, robot ýasamak we ş.m.
Russiýada saglygy goraýyş
Islendik maşgalanyň bagtly we üstünlikli bolmagy üçin saglyk örän wajypdyr. Şu söz ýöne ýere aýdylmandyr: “В здоровом теле – здоровый дух” (Sagdyn bedende sagdyn akyl bolýar). Islendik maşgala wagtal-wagtal saglygy dikeltmek ýa-da saklamak bilen baglanyşykly meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Russiýa ýokary hilli we elýeterli lukmançylyk kömegi berilýär, ony adatça gyssagly (gaýragoýulmasyz) we planlaýyn lukmançylyk kömegine bölmek mümkin. Jana howp salýan ýagdaýlar, ýiti agyry ýa-da çaga dogrumy başlan ýagdaýynda tiz kömege jaň etmegiňiz gerek. Belgiler “112” ýa-da “103”. Gaýragoýulmasyz meseleler babatynda Russiýadaky döwlet ýa-da hususy (lukmançylyk merkezine) poliklinika ýüz tutmak adaty düzgündir.
Çagalara çemeleşmegiň usuly
Russiýada çagalar çagalaryň poliklinikalarynda bejerilýär. Esasy lukman pediatr bolup durýar. Ol barlaglary geçirýär, keselleri bejermek we öňüni almak boýunça maslahatlar berýär, zerur barlaglary belleýär, sanjym etmegiň şertlerini gözegçilikde saklaýar, çagalaryň bilim edaralaryna we suwa düşülýän basseýnlere gitmegi üçin kepilnamalar berýär.
Uly adamlar nireden bejergi alyp bilýär?
Uly adamlar üçin poliklinikalaryň lukmanlary şulardyr: terapewtler, hirurglar, oftalmologlar, urologlar, otolaringologlar, endokrinologlar, kardiologlar we allergologlar. Laboratoriýada ultrases enjamlary we beýleki enjamlar arkaly barlaglar, elektrokardiogrammalar, rentgen barlaglary we beýleki analizler geçirilýär. Elbetde, bejeriş otagy hem bar. Oba ýerlerinde feldşer we akuşer punktunda feldşer (we beýleki hünärmenler) lukmançylyk kömegini berýär.
Meýletin lukmançylyk ätiýaçlandyryşy (DMS) polisi bilen bu hyzmat mugt hödürlenilýär. Poliklinikanyň kabul ediş bölümine, “Госуслуги” portalyna ýa-da göni poliklinikanyň kabul ediş bölümine jaň etmek arkaly, lukmana ýüz tutup bilersiňiz.
Bejergi almazdan öň poliklinikada hasaba durmagyňyz gerek. Ol näme diýmek? Ilki bilen, siz öz saýlan lukmançylyk edaraňyza ýüz tutmaly. Ol ýaşaýan ýeriňiz esasynda (ýaşaýan ýeriňizde ýa-da kireýine alan ýeriňizde hasaba durmak) esasynda saýlanyp alynýar. Maglumat bazasynda hasaba alnandygyňyz barada bellik edilenden soň, “Госуслуги” websaýtynda hasaba duran şol poliklinikalaryňyza ýazylmagyňyz teklip ediler. Ol örän amatlydyr. Poliklinika ýaşaýan ýeriňize golaý ýerleşer we gyzdyran çakyňyz ýa-da hereket edip bilmeýän mahalyňyz lukman öýüňize gelip biler.
Eger poliklinikadaky kabul ediş wagty size laýyk gelmese, size gerek bolan hünärmen ýok bolsa ýa-da DMS polisiňiz ýok bolsa, hususy klinika baryp bilersiňiz. Bejeriş şertleri döwlet klinikasyndaky ýalydyr, şonuň üçin onuň ýeke-täk tapawudy bejergi we barlaglar üçin töleg tölemek zerurlygydyr.
Şol bir poliklinika barsaňyz gowy bolar, sebäbi ol ýerde lukmançylyk karty saklanylar. Şeýlelikde, hyzmat alan ýyllaryňyzyň dowamynda ýollamalaryň doly taryhy saklanyp galar.
Lukmanyň kabul edişi nähili geçýär?
Poliklinika gireniňizde temperaturaňyz ölçenip, gorag maskasyny (epidemiýa döwründe) we arassaçylygy saklamak üçin bahil geýmegiňizi haýyş edip bilerler. Soňra registraturadan zerur resminamalary (lukmançylyk kartyny, barlag netijelerini) alyp, lukmanyňyzyň kabinetini tapmaly. Özüňizden öňde kimleriň bardygyny beýleki näsaglardan soraň. Janly nobat şeýle bolýar. Kabul edilmegiňiz bellenilen wagtda bolup geçer. Emma lukman gaýtadan gelen näsaglary kabul edýän bolsa, garaşmaly bolmagyňyz mümkin, olar “ilki gelene ilki hyzmat edilýär” tertibinde kabul edilýär.
Lukman arz-şikaýatlaryňyzy we simptomlaryňyzy öwrener, barlag geçirer, temperaturaňyzy we gan basyşyňyzy ölçär. Ol dermanhanadan satyn alyp biljek dermanlaryňyzy ýa-da witaminleri belläp, başga bejergileri ýazyp ýa-da goşmaça barlaglar belläp biler. Dermanlar reseptli dermanlara (lukmanyňyz satyn almak üçin size resept berýär) we reseptsiz dermanlara (olar reseptsiz satylýar, we satyn almak üçin resept gerek däl) bölünýär.
Dermanlary nireden satyn almaly?
Siz hemişe içýän ýa-da şübhelenmeýän dermanlaryňyzy göni dermanhanadan satyn alyp bilersiňiz. Munuň üçin dermanlaryň adyny, onuň täsir edýän maddasyny ýa-da ulanmak üçin görkezmesini aýdyň. Dermanhanadan lukmançylyk gurallaryny, enjamlaryny we ideg önümlerini hem satyn alyp bilersiňiz. Şäherlerde gije-gündiz işleýän dermanhanalar bar, olar “gije dermanhanalary” diýlip atlandyrylýar.
Russiýadaky ýöriteleşen poliklinikalary we hassahanalary
Ýörite poliklinikalar we hassahanalar saglygymyzy saklamakda möhüm orun eýeleýär. Olar ýöriteleşen hyzmatlary berýärler. Diş poliklinikasy (ulular ýa-da çagalar üçin) diş agyrysy bolan ýagdaýynda ýa-da dişlemegi düzetmek, ýok dişleri goýmak we apparat gigiýenasy bilen arassalamak zerur bolanda size kwalifisirlenen kömek berilýän ýerdir. Oftalmologiýa klinikalary görşüň dikeldilmegine kömek edýär.
Aýal-gyzlar üçin maslahat beriş klinikalary ginekologiýa ulgamynda we göwrelilik meseleleri boýunça maslahat we bejergi berýärler. Çaga ginekologlary gyzlar üçin öňüni alyş lukmançylyk barlaglaryny geçirýärler. Çaga dogrulýan hassahanalar we perinatal merkezler aýallara göwrelilik döwründe, göwrelilikden öňki we göwrelilikden soňky döwürde kömek berýärler. Işgärler täze doglan çagalara gözegçilik we ideg işlerini geçirýärler.
Hassahanada bejergi
Hassahana operasiýalaryň geçirilýän we näsaglaryň ýatymlaýyn bejergi alýan ýeridir. Hassahana barmagyň birnäçe ýoly bardyr:
Poliklinikaňyzyň lukmanynyň ýollamasy bilen. Eger poliklinikaňyzdaky lukman ýagdaýyňyzyň ýatymlaýyn bejergini talap edýändigine ynanýan bolsa, size degişli ýollama ýazar.
Gaýragoýulmasyz kömek berýän lukmanyň garamagyna görä. Eger ýagdaýyňyz gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegini talap edýän bolsa, sizi hassahana äkitmek üçin tiz kömek çagyryp bilersiňiz.
Özüňiz. Ýagdaýyňyz hassahanada ýatymlaýyn bejergi almagy talap edýändir öýtseňiz, hassahana özüňiz baryp bilersiňiz. Emma, bu ýagdaýda, eger ony subut edýän lukmançylyk subutnamasy bolmasa, size ýatymlaýyn bejergi bermekden boýun gaçyrylyp biler.
Hassahana ýerleşdirilende aşakdaky resminamalar talap edilýär:
- Pasport ýa-da şahsyýeti tassyklaýan başga bir resminama.
- Hökmany lukmançylyk ätiýaçlandyryşy (OMS) polisi.
- Lukmanyň ýollamasy (bar bolsa).
- Lukmançylyk karty (bar bolsa).
- Analizleriň we beýleki lukmançylyk barlaglarynyň netijeleri (bar bolsa).
Eger ОМС ulgamynda hasaba alynmadyk bolsaňyz, onda hassahanada lukmançylyk kömegi degişli sebitiň býujetiniň hasabyna berilýär. Şeýle ýagdaýlarda raýatlara lukmançylyk kömeginiň berilmegi we olaryň ýatymlaýyn bejergi almagyny kepillendirilýär.
Hassahanada bejergi alýan wagtyňyz, öz ýanyňyz bilen şulary alyp gitmegi göz öňünde tutmaly:
- Rahat egin-eşikler we aýakgaplar.
- Şahsy gigiýena serişdeleri (diş çotgasy, diş pastasy, sabyn, şampun, darak).
- Ýorgan örtükleri, polotense, ýatylýan geýim (eger hassahanada rugsat berilýän bolsa).
- Kitaplar, žurnallar, gajetler we olaryň zarýadnikleri.
- Pul (gerek bolsa şahsy çykdajylar üçin).
Möhüm! Ýanyňyz bilen bir zat getirmezden öň, hassahanada rugsat berilýän zatlaryň sanawyny barlaň.
Eger hassahana karantin edilmedik bolsa, siz bellenen tertipde hassahanada ýakynlaryňyzy görüp, şeýle hem, zerur zatlary we rugsat berlen iýmitleri getirip bilersiňiz.
Hassahana baranyňyzda, lukman sizi gaýragoýulmasyz kömek bölüminde barlap görer, bir otaga ýerleşdirer, onuň düzgünleri we gün tertibi barada gürrüň berer. Olar analizleri we barlaglary, şeýle hem, dermanlary ýa-da operasiýalary belläp berýär.
Ýadyňyzda bolsun, saglygyňyz öz eliňizdedir. Wagtynda berlen lukmançylyk kömegi durmuşyňyzy rahat we mazaly eder.
