Russiýada ýokary bilim
Sahypa nawigasiýasy:
Näme üçin Russiýa?
Russiýanyň daşary ykdysady işiniň geljegi uly bolan ugurlarynyň biri hem bilimiň eksport edilmegidir. Ýokary bilim üçin barha ösýän global islege jogap edip, rus ýokary okuw jaýlary özüne çekiji bahadan ýokary hilli netijeli okuw programmalaryny işläp taýýarladylar. “Вуз” (ýokary okuw jaýy) rus dilindäki gysgaltma bolup, uniwersitetleri, akademiýalary we institutlary öz içine alýan islendik ýokary bilim edarasyny aňladýar.
Russiýada her onunjy talyp daşary ýurtludyr. 2023/2024-nji okuw ýylynda ýurduň ýokary okuw jaýlarynda 355 000-den gowrak daşary ýurtly talyp bilim aldy.
Häzirki wagtda Russiýada ykdysadyýetiň ähli pudaklaryna hyzmat edýän giň ugurlar boýunça gündizki programmalary hödürleýän 1056 sany uniwersitet bar. 2024-nji ýyl üçin Round University Ranking (RUR) reýtingine görä, üç sany rus uniwersiteti dünýäde okuw hiliniň ilkinji 100-lügine girýär, ýene sekiz sanysy bolsa 200-lügiň hatarynda durýar.
Dalaşgärler, esasan-da, Russiýanyň adatça güýçli bolan iň döwrebap we öňdebaryjy ugurlary, mysal üçin inženerçilik, lukmançylyk, fizika, matematika, himiýa we informatika bilen gyzyklanýar. Baryp sowet döwründen bäri belli bolan ýurduň köp sanly ylmy mekdepleri gözleg-barlagy ösdürmegi we global ylmy gün tertibini kemala getirmegi dowam etdirýär.
Näme üçin ýokary okuw standartlaryndan we ylym-tehnika babatyndaky üstünliklerden başga-da, dünýäniň dürli ýerlerinden adamlar Russiýada okamak isleýärler?
Olaryň käbirine rus uniwersitetini gutaran ene-atalary maslahat berýär. Beýlekileri bolsa döwlet goldawy we stipendiýa mümkinçilikleri bilen özüne çekýär. Russiýanyň hökümeti halkara talyplaryny işjeň goldaýar, birnäçe stipendiýalary we grantlary hödürleýär,
güýçli bilim hyzmatdaşlygyny we däplerini ösdürýär. Meselem, Russiýanyň uniwersitetleri halkara akademiki alyş-çalyş programmalaryny we goşa diplom programmalaryny hödürleýär.
Mundan başga-da, ýurtda amatly ýaşaýyş şertleri görnükli artykmaçlykdyr. Halkara talyplaryny kabul etmekde gazanylan köp ýyllyk tejribe şäherlerde we uniwersitet kampuslarynda köpdilli we howpsuz gurşawy döretmäge kömek etdi. Eger rus dili sizi özüne çekýän faktor bolsa, biri-birini şöhlelendirýän medeniýete we dile girmäge size özboluşly mümkinçilik döreýär. Bu tejribe size diňe bir ýurt boýunça bilermen bolmaga kömek etmän, eýsem global prosesler barada gymmatly düşünje hem berer.
Bilimiň çykdajysy sebitlere we şäherlere görä üýtgese-de, ol dünýäniň köp ýurtlaryna garanyňda elýeterli bolmagynda galýar. Özüňizi gyzyklandyrýan programmanyň häzirki okuw töleglerini uniwersitetiň websaýtynda ýa-da bir agregator websaýtda görüp bilersiňiz. Iň tygşytly programmalaryň bahasy ýylda 900 amerikan dollarydyr, iň gymmatlary bolsa dünýä reýtinglerindäki uniwersitetlerde ýylda 8000 amerikan dollaryndan gowrakdyr. 2024-nji ýylda okuw tölegleri ýylda ortaça 2000 amerikan dollaryna barabardy.
Daşary ýurtly talyplar üçin uniwersitete giriş talaplary
Nireden başlamaly?
Daşary ýurt raýatlary rus uniwersitetlerine russiýaly dalaşgärler bilen deň derejede giriş hukugyna eýedir. Daşary ýurtdan geljekki okuwçynyň ýolundaky esasy päsgelçilik, adatça, rus dilini ýeterlik derejede bilmezlik bolýar. Şeýle-de bolsa, bu meseläni çözmegiň birnäçe ýoly bar: uniwersitetleriň taýýarlaýyş bölümlerinde ýörite dil programmalary, daşary ýurtly talyplar üçin köplenç iňlis dilinde geçirilýän rus dili kurslary, şeýle hem repetitorlaryň hyzmatlary.
Adatça, taýýarlyk fakultetlerinde rus dilini öwrenmek bir okuw ýyly dowam edýär. Şol döwürde talyplar diňe bir Russiýadaky durmuşa uýgunlaşman, eýsem uniwersitetde üstünlikli okamak üçin zerur bolan dil bilim derejesine hem ýetýärler.
Bu kurslar adatça tölegli bolsa-da, Russiýa Federasiýasyndan kwota alan talyplar üçin kadadan çykmalar bardyr. Bu kwota okuw tölegini, stipendiýany we talyplaryň umumy ýaşaýyş jaýynda mugt ýaşamagy hem öz içine alýar. Her ýyl daşary ýurtly dalaşgärler üçin kwotalaryň sany artýar we häzirki wagtda ýylda 15 000 kwota bellenildi.
Peýdaly linkler:
Şu döwlet tarapyndan goldanylýan kwotalaryň elýeterliligi barada goşmaça maglumat almak we mugt bilim programmasyna ýüz tutmak üçin, diňe 4 sany ýönekeý ädimi ýerine ýetiriň.
Bütinrussiýa we ýöriteleşdirilen olimpiadalaryň ýeňijileri we baýrakly orunlary eýelänler hem ýeňillikli şertlerde rus uniwersitetlerine girmek hukugyna eýedir. Russiýa Federasiýasynyň Ylym we ýokary bilim ministrligi tarapyndan tassyklanan halkara olimpiadalaryň sanawy şu ýerde elýeterli.
Saýlap almak öz ýurduňyzda Rossotrudniçestwonyň (Россотрудничество) wekilhanasynda ýa-da Russiýanyň Ilçihanasynyň ýanynda geçirilýär. Salgylaryň we habarlaşmak üçin maglumatyň sanawy şu ýerde elýeterli.
Öňdebaryjy uniwersitetler öz websaýtlarynda onlaýn kabul ediş synaglarynyň demo wersiýalaryny hem hödürleýärler, bu ýerde söhbetdeşliklere taýýarlanyp we ýasama ekzamenleri tabşyryp bilersiňiz, mysal üçin MGIMO.
Rus ýokary okuw jaýyna kwota ulgamy boýunça kabul etmegiň doly prosesi şu ýerde elýeterli.
Kabul edişlik barada wideokurs: Russiýanyň uniwersitetine nähili girmeli.
Uniwersitete kabul edilmek
Uniwersitete kabul edilmek okuw ugruny, hünärini we degişli okuw jaýyny saýlamakdan başlamalydyr. Russiýada esasy ýa-da ýöriteleşdirilen ýokary bilim programmalaryny saýlap bilersiňiz, şeýle hem 700-den gowrak ýokary okuw jaýynda aspiranturada okamagy dowam etdirip bilersiňiz. Russiýada bilim görnüşi gündizki, gündizki-gaýybana ýa-da gaýybana bolup bilýär, elektron okuw (ЭО) we distansion bilim tehnologiýalary (ДОТ) üçin mümkinçilikler bardyr.
Karara geleniňizden soň, okamak isleýän azyndan 5 sany uniwersitetiňiziň saýlaň we uniwersitetiň resmi websaýtyndaky şahsy hasabyňyz arkaly arza tabşyryň.
Rus dilinde bir nakyl bar: Ученье – свет, а неученье – тьма (Bilim – ýagtylyk, nadanlyk – garaňkylyk). Ol şahsy ösüş üçin bilimiň ähmiýetini we onuň geljekdäki karýera mümkinçiliklerine edýän täsirini nygtaýar.
Resminamalary tabşyrmak
Arza tabşyrmak üçin, belli bir uniwersitete we programmanyň talaplaryna görä azajyk üýtgäp biljek resminama toplumyny taýýarlamaly bolarsyňyz. Esasy resminamalar şulary öz içine alýar:
- kabul etmek barada arza (rus dilinde);
- şahsyýeti tassyklaýan resminama;
- bilimi barada şahadatnama (rus ýa-da daşary ýurt);
- dalaşgäriň dogluş şahadatnamasy we ene-atasynyň pasportlarynyň nusgalary (eger SSSR-de ýa-da Russiýa Federasiýasynda doglan bolsa);
- dalaşgäriň we onuň ene-atasynyň daşary ýurtda hemişelik ýaşaýandygyny tassyklaýan resminamalar;
- doldurylan anketa;
- AIW-niň ýokdugyny tassyklaýan lukmançylyk kepilnamasy.
Kwota boýunça resminama tabşyrýan dalaşgärler Ylym we ýokary bilim ministrliginden ýollanma hem bermelidir.
Ýöriteleşdirilen ýokary bilim programmalaryna resminama tabşyrýanlar üçin ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde höweslendirme haty goşulmalydyr. Aspirantura programmalaryna resminama tabşyrýanlar ylmy işiň referatyny we neşirleriň sanawyny tabşyrmalydyrlar.
Daşary ýurt dilindäki ähli resminamalar rus diline terjime edilmeli we notarius ýa-da ilçihananyň konsullyk bölümi tarapyndan tassyklanmalydyr.
Resminamalaryňyzy uniwersitetiň resmi websaýtyndaky şahsy hasabyňyz ýa-da “Gosuslugi” (Госуслуги) portaly arkaly tabşyryp bilersiňiz.
Giriş synaglary
Giriş synaglaryny (ekzamenleri) adaty ýazmaça ýa-da distansion (onlaýn) görnüşde tabşyryp bolýar. Mundan başga-da, ekzamenleriň deregine ýeke-täk döwlet ekzameniniň (ÝDE; “единый государственный экзамен” (ЕГЭ)) netijeleri ýa-da ÝDE netijeleri bilen birlikde beýleki ekzamenleriň netijeleri kabul edilip bilýär.
Her bir uniwersitetiň öz aýratyn düzgünleriniň bardygyny bellemek möhümdir, şonuň üçin ekzamenleri tabşyranyňyzda olary üns bilen gözden geçirmegi we görkezmeleri berjaý etmegi unutmaň.
Eger ekzamenleri hut özüňiz baryp tabşyrmaly bolsaňyz, öňünden wiza üçin arza bermegiňiz we uniwersitetiňiz tarapyndan bellenen möhletlerde Russiýa gitmegiňiz gerek. Has jikme-jik maglumat üçin, öz saýlan uniwersitetiňiziň halkara bölümine ýa-da ýurduňyzdaky Russiýanyň Ilçihanasynyň konsullyk bölümine ýüz tutuň.
Wiza resmileşdirmek
Eger ýurduňyzyň Russiýa Federasiýasy bilen wizasyz režim barada ylalaşygy bar bolsa, size wiza gerek däl. Belarusdan, Gazagystandan, Ermenistandan, Gyrgyzystandan we Ukrainadan gelýänler daşary ýurt pasportsyz girip bilýär. Emma başga ýurtlardan gelýän dalaşgärler okuw wizasyny almak üçin ýüz tutmaly bolýar. Munuň üçin siz konsullyk bölüminde görkezilen zerur resminamalary, şol sanda uniwersitetden ýa-da Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginden gelen çakylygyň asyl nusgasyny ýygnamagyňyz gerek.
Tölegli esasda okaýan dalaşgärler üçin, öňünden töleg edilmezden okuw çakylygynyň berilmejekdigini bilmek möhümdir.
Resminamalaryň terjimelerinde doly adyňyzyň (eger bar bolsa, otçestwony goşmak bilen) giriş wizasyndaky adyňyz bilen doly gabat gelmegi möhümdir.
Belarusdan, Gazagystandan, Ermenistandan, Gyrgyzystandan we Ukrainadan gelýänler daşary ýurt pasportsyz girip bilýär.
Okuw döwri üçin wagtlaýyn ýaşamak üçin rugsatnamany almak üçin migrasiýa hünärmenine şu resminamalary tabşyrmaly: arza, okuw jaýyna kabul edilendigi baradaky kepilnama we lukmançylyk kepilnamasy.
Jikme-jik maglumata serediň şu ýerde.
Diplomlar we derejeler
Russiýada adatça 4 ýyl dowam edýän esasy ýokary bilim arkaly bakalawr derejesini alyp bilersiňiz.
Käbir hünärler üçin okuwyň möhleti 5 ýyla çenli uzaldylýar we bakalawr derejesine derek hünärmen diplomyny alýarsyňyz.
Russiýada, bütin dünýäde bolşy ýaly, ýokary bilimiň ikinji etaby magistr derejesidir, ol medisina pudagynda ordinatura diýlip atlandyrylýar. Bu etap belli bir ugur boýunça çuňňur öwrenmegi öz içine alýar we adatça 2 ýyl dowam edýär (käbir medisina ugurlary üçin 3 ýyldan 5 ýyla çenli bolup bilýär).
Derejeler ulgamy 2025-nji ýyldan başlap täzeden guralmaga degişlidir. Bakalawriat we hünärmen derejeleri 4 ýyldan 6 ýyla çenli dowam edýän ýeke-täk esasy ýokary bilim programmasyna birleşdiriler. Magistratura we ordinatura programmalary 1 ýyldan 3 ýyla çenli dowam edýän ýöriteleşdirilen ýokary bilim hökmünde synplandyrylar.
Akademiki ýa-da gözleg-barlag karýerasy bilen gyzyklanýanlar aspiranturada okamagy dowam etdirip bilýär. Ol adatça 3–4 ýyla çekýär. Russiýada birnäçe uniwersitet iňlis dilinde aspirantura programmalaryny hödürleýär, şol sanda: Moskwa döwlet halkara gatnaşyklar instituty (MGIMO), Moskwa fiziki-tehniki instituty, Russiýanyň Halklaryň dostlugy uniwersiteti (RUDN), Sibir federal uniwersiteti, Tomsk döwlet uniwersiteti, ITMO uniwersiteti, Russiýanyň ilkinji Prezidenti B. N. Ýelsin adyndaky Ural federal uniwersiteti.
Dissertasiýaňyzy üstünlikli goranyňyzdan soň, size ylymlaryň kandidaty derejesi berler. Russiýadaky ylymlaryň kandidaty halkara filosofiýanyň doktory (PhD) derejesine deňdir, ýöne beýleki ýurtlardan tapawutlylykda, ol ýeke-täk alymlyk derejesi däldir. Russiýada ondan soň ylymlaryň doktory derejesi berilýär. Russiýada professor dereje däl-de, at ýa-da wezipe bolup durýar. Russiýanyň uniwersitetinde professor bolmak üçin siz 50-den gowrak ylmy iş neşir etmeli, ýokary professional derejede leksiýalar kursuny okatmaly, ylymlaryň doktory derejesini almaly, jemi azyndan 10 ýyl ylmy ýa-da pedagogik iş tejribäňiz bolmaly, azyndan 2 ýyl kafedra müdiri, dekan, ylmy gözleg-barlag ýolbaşçysy ýa-da rektor wezipelerinde işlemeli we dosent alymlyk adyny alan bolmaly.
Russiýada uniwersitetleriň professorlaryna adatça ady we otçestwosy bilen ýüzlenilýär, resmi resminamalarda bolsa olaryň alymlyk ady görkezilmelidir. Meselem, “Здравствуйте, Александр Петрович! Я к Вам на консультацию” (Salam, Aleksandr Petrowiç! Men siziň bilen maslahatlaşmak isleýärin.) ýa-da “Научный руководитель, проф. А. П. Яблоков” (Ylmy ýolbaşçy Prof. A.P. Ýablokow).
Okuw ýyly nähili bolýar?
Russiýanyň uniwersitetlerinde okuw ýyly standart raspisaniýe boýunça geçirilýär. Ol 1-nji sentýabrda başlanýar we iýun aýynyň aýagynda tamamlanýar.
Okuw ýyly 2 semestre bölünýär:
1-nji semestr::
1-nji sentýabr – 25-nji ýanwar
2-nji semestr::
9-njy fewral – 30-njy iýun
Gyş kanikuly 25-nji ýanwardan 9-njy fewrala çenli 2 hepde, tomus kanikuly bolsa 1-nji iýuldan 30-njy awgusta çenli 2 aý dowam edýär (eger okuw programmasy talap etse, tejribelik döwrüni hasaba almazdan).
Köp daşary ýurtly talyplar bu kanikul döwründe öz ýurtlaryna dolanýar, ýöne Russiýada galyp hem bolýar.
Sessiýalar
Ýylda iki gezek talyplar semestriň dowamynda öwrenen dersleri boýunça ekzamenlerden (5 bally ulgamda baha berilýär) we hasaplardan (eger dersi üstünlikli tamamlasaňyz, hasap alýarsyňyz; bolmasa, hasap berilmeýär) durýan sessiýalary tabşyrýar.
Differensirlenen hasap attestasiýanyň ýörite ulgamydyr. Ol netijesine görä baha berilýän synagdyr.
Talybyň işjeň gatnaşandygy we sapaklara yzygiderli gelendigi üçin “awtomatik hasap” ýa-da “awtomatik ekzamen” diýlip atlandyrylýan ýörite höweslendirme hem bar. Mugallym ilkinji sapakda jemleýji bahalandyrmanyň kriterilerini düşündirer.
Adatça, gyşky sessiýa Täze ýyl baýramçylygyndan soň, tomusky sessiýa bolsa maý aýynyň ahyrynda başlaýar we iýun aýynyň ahyryna çenli dowam edýär.
Sessiýany üstünlikli tabşyrmak indiki ýyla geçmegi kepillendirýär, şeýle hem okuw tölegine arzanladyş, stipendiýanyň artdyrylmagyna ýa-da hatda döwlet tarapyndan maliýeleşdirilýän programma geçmäge-de sebäp bolup biler. Şeýle-de bolsa, sessiýany wagtynda we üstünlikli tabşyryp bilmezlik stipendiýany ýitirmäge eltip ýa-da talybyň ekzamenleri gaýtadan tabşyrmagyny talap edip biler.
Russiýada “От сессии до сессии живут студенты весело” (Sessiýadan sessiýa çenli talyplar şatlyk bilen ýaşaýar) diýen aýtgy bar, bu bolsa ekzamenleriň arasyndaky aladasyz döwri aňladýar. Şeýle-de bolsa, okuwy äsgermezlik etmegiň nähili netije berip biljekdigini ýatda saklaň.
Eger ekzamenden geçip bilmeseňiz, ony iki gezek gaýtadan tabşyrmaga hukugyňyz bardyr. Mysal üçin, tomusky sessiýany gaýtadan tabşyrmak adatça indiki okuw ýylynyň başyna bellenilýär. Eger iki synanyşyk hem şowsuz bolsa, uniwersitet talyby okuwdan çykaryp biler.
Okuwyň ahyrynda talyplar öz hünärleri boýunça döwlet ekzamenlerini tabşyrmaly we üstünlikli tamamlan halatynda gutardyş kwalifikasiýa işini ýa-da diplom işini goramalydyr.
Leksiýalar, seminarlar, praktiki sapaklar
Semestriň dowamynda talyplar dürli teoretiki we praktiki sapaklara gatnaşýar. Auditoriýa sapagynyň esasy bölegi bolan leksiýalar mugallymyň dersi wideo materiallary we beýleki interaktiw elementler arkaly dilden düşündirmegine gönükdirilendir.
Seminarlar talyplaryň işjeň gatnaşmagyny höweslendirýär, toparlaýyn ara alyp maslahatlaşmak, dokladlar we prezentasiýalar üçin mümkinçilikler berilýär. Praktiki sapaklar laboratoriýa işlerinden, seminarlardan, meseleleri çözmekden we taslamalardan ybarat bolup, talyplara teoriýany praktikada netijeli ulanmaga mümkinçilik berýär.
Programmanyň ähli aspektleri, şol sanda okuw we önümçilik tejribelikleri, talybyň bilimini çuňlaşdyrmaga we saýlanan ugur üçin zerur hünär endiklerini we ukyplaryny ösdürmäge kömek edýär.
Özbaşdak okuw hem öwrenmek prosesinde örän möhümdir. Öý işleri, kitaphanada gözleg-barlag etmek hem-de leksiýalara we seminarlara taýýarlyk görmek öwrenilen materialy berkitmäge kömek edýär.
Rus uniwersitetlerinde talyplar üçin egin-eşik düzgüni adatça diýseň ýeňil we ol resmi däl, talyplaryň köpüsi gündelik, şäher stilindäki eşikleri saýlaýar.
Talyp durmuşy
Okuwdan başga-da, talyp durmuşy bu döwri gyzykly we ýatdan çykmajak edýän dürli wakalara baýdyr. Okuwyň başynda, hatda ilkinji ekzamenlerden öň, uniwersitetlerde adatça talyplara tanyşdyryş dabarasy geçirilýär. Bu adaty waka talyplara özlerini uly jemgyýetiň bir bölegi ýaly duýmaga kömek edýär, ol resmi hem-de resmi däl çärelerden ybaratdyr. Onuň resmi bölegi köplenç rektoryň çykyşlaryny, talyp şahsyýetnamalaryny gowşurmagy, ýokary kurs talyplarynyň çykyşlaryny we beýleki adaty uniwersitet çärelerini öz içine alýar.
Onuň resmi däl bölegi köplenç ýokary kurs talyplary tarapyndan guralýan, kwest ýa-da sport ýaryşlary ýaly gyzykly synaglary ýa-da çäreleri öz içine alýar. Ol köplenç uly şüweleň bilen tamamlanýar.
Talyplaryň arasynda ýene bir meşhur baýramçylyk bolsa Mediana diýlip atlandyrylýar. Ol okuw prosesiniň orta nokadyny, ýagny talyplaryň okuw möhletiniň deň ýarysynyň geçendigini aňladýar.
Talyplar uniwersitet durmuşyny has-da baýlaşdyrýan, okuwdan daşary dürli çärelere, klublara we jemgyýetlere gatnaşyp bilerler. Bulara meýletinçilik işleri, sport, talyp birleşigine gatnaşmak ýa-da teatr ýa-da aýdym-saz toparlary ýaly döredijilik işleri degişli bolup biler.
Saýlaw talybyň özüne degişli bolup, bu çäreler şahsy ösüş üçin uly mümkinçilikler berýär. Olar daşary ýurtly talyplara täze durmuş-medeni gurşawyna çalt uýgunlaşmaga, täze dostlar tapmaga we öz talantlaryny açmaga-da kömek edýärler.
Meşhur hünärler
Uniwersiteti saýlanda, dalaşgärler köplenç ýönekeý kriterilere daýanýar: dogan-garyndaşyň yzyna eýermek, okuw ýüki onçakly kyn bolmadyk uniwersiteti saýlamak ýa-da dostlary bilen bilelikde girmek. Şeýle-de bolsa, bilim hakynda aýdylanda, ýurdy, uniwersiteti we hünäri saýlamak has köp faktorlar bilen kesgitlenilýär.
Daşary ýurtly dalaşgärler adatça uniwersitetiň belli bir ugurda talyplary taýýarlamakdaky üstünliklerini, onuň meşhur uçurymlaryny, şeýle hem hünäriň öz ýurdundaky zähmet bazarynda bildirilýän islegini we ýokary gazanç mümkinçiliklerini ileri tutýarlar. Daşary ýurtda alnan derejäniň öz ýurduňda ykrar edilmegi hem möhümdir.
Köp ýyllaryň dowamynda Russiýadaky daşary ýurtly talyplary esasan lukmançylyk (şol sanda kliniki lukmançylyk we stomatologiýa), maglumat ulgamlary we tehnologiýasy, ykdysadyýet we dolandyryş, halkara gatnaşyklar, pedagogika we lingwistika ýaly ugurlar özüne çekip geldi. Inženerçilik dersleriniň arasynda iň meşhurlary gurluşyk, dag-magdan işi, energetika we maşyngurluşyk bolup durýar.
Uniwersitetler we hünär derejesini ýokarlandyrmagyň ugurlary barada bütin dünýäde geçirilýän ýyllyk Rus bilim sergilerinde öwrenip bilersiňiz.
Reýtingler we uçurymlaryň seslenmeleri jemlenilende, iň meşhur rus ýokary okuw mekdepleri aşakdakylary öz içine alýar: RUDN uniwersiteti, Sankt-Peterburg döwlet uniwersiteti, Moskwa döwlet uniwersiteti, Tomsk döwlet uniwersiteti, Milli gözleg-barlag uniwersiteti (НИУ) “Ýokary ykdysadyýet mekdebi”, Kazan federal uniwersiteti, Sankt-Peterburg politehniki uniwersiteti we Tomsk politehniki uniwersiteti.
Russiýada uniwersitet tamamlanandan soňky mümkinçilikler
Okuw döwründe we ondan soňra işlemek
Eger daşary ýurtly talybyň bilim almak maksady bilen wagtlaýyn ýaşamak üçin rugsatnamasy (РВПО) bar bolsa, diplomyny alandan soň 3 ýylyň dowamynda ýaşamak üçin güwänama (ВНЖ) almaga arza berip biler.
Talyp wagtyňyzda hem okuw wizasy bilen işlemek hukugyňyz bar. Okuwy tamamlandan soň, ÝYB-niň (Ýewraziýanyň ykdysady bileleşigi) raýatlary işlemekligi dowam etdirip biler, wizasyz ýurtlardan gelen talyplar bolsa Russiýada galmagy we işlemegi meýilleşdirýän bolsa, patent almak üçin öňünden arza bermelidir.
Eger siz wiza talap edilýän ýurtdan bolsaňyz, iş berijiňize sizi daşary ýurtly işgär hökmünde işe almak üçin zerur ädimleri tamamlamaga ýeterlik wagt bermek üçin okuwy tamamlamazdan azyndan bir ýyl öň resminama işine başlamaly bolarsyňyz.
Okuwy gutarandan soň hemmeler öz ýurduna dolanmaýar. Wagtlaýyn ýaşamak üçin rugsatnamasy (РВП) bolan daşary ýurtly uçurymlaryň ortaça 7%-i Russiýada işlemäge galýar.
Önümçilik tejribeligi
3-nji ýa-da 4-nji kurslarda talyplara önümçilik tejribeligini geçmäge mümkinçilik berilýär. Ol hünäri has çuňňur öwrenmek we geljekki karýerasynda nämä garaşmalydygyna has aýdyň düşünmek üçin öz hünäri bilen baglanyşykly guramada işlemegi öz içine alýar. Köplenç talyplar uniwersitetiň ýollamalary ýa-da ýaş hünärmenleri gözleýän guramalaryň inisiatiwasy bilen tejribelik geçmäge ugradylýar. Ol talyplary ýurduň zähmet bazary bilen tanyşdyrmagyň bir usuly bolup hyzmat edýär.
Russiýadaky daşary ýurtly hünärmenler
Häzirki wagtda okuwy gutarandan soň Russiýada galan daşary ýurtly uçurymlaryň köpüsi bilim we lukmançylyk ugurlarynda karýerasyny dowam etdirýär. Bu ugurlar ýaş alymlary hem öz içine alýan ýokary kwalifikasiýaly hünärmenleri özüne çekýär. Daşary ýurtly talyplar üçin beýleki meşhur karýera ýollary IT we programmirleme, inženerçilik we tehnologiýa, şeýle hem ykdysadyýet we maliýe ugurlaryny öz içine alýar.
Halkara karýera
Russiýada okamak daşary ýurtly talyplara rus medeniýetine aralaşmaga we ýurtda ýaşaýşa uýgunlaşmaga özboluşly mümkinçilik berýär, bu bolsa uçurymlar üçin daşary ýurtlardaky uly rus kompaniýalarynda işlemek üçin ajaýyp mümkinçilikler döredýär. Munuň bir mysaly hem “Rosatomdyr” (Росатом).
Mundan başga-da, rus uniwersitetleriniň köp sanly uçurymlary öz ýurtlarynyň syýasy we jemgyýetçilik guramalarynda görnükli wezipeleri eýeleýärler, öz milletiniň medeniýetiniň we ykdysadyýetiniň ösüşine goşant goşýarlar hem-de şol bir wagtyň özünde Russiýa bilen berk gatnaşyklary saklaýarlar.
Russiýanyň uniwersitetleri daşary ýurtly talyplary mähirli garşylaýar, ýokary okuw standartlaryny, elýeterli bilimi, giň hünärleri, halkara talyplar bilen hyzmatdaşlyga taýýarlygy we dünýäniň dürli künjeginden gelen ýaşlaryň jemgyýetini hödürleýär. Hoş geldiňiz!