Rossiya qanday tuzilishdagi davlat?
Ushbu maqoladan Rossiyaning davlat tuzilishi va ushbu taʼrifga bevosita va bilvosita aloqador tushunchalar haqida bilib olasiz. Mamlakatimizning o‘ziga xosligi, madaniyati va tarixini yaxshiroq tushunish uchun ramziylik, din va ko‘p millatlilik haqida o‘qiysiz. Bayroq, gerb va madhiya haqida, shuningdek, milliy xususiyatlar va eng keng tarqalgan stereotiplar haqida so‘z yuritamiz. Bu sizga Rossiya qanday tuzilganligi haqida ko‘proq ma’lumot olish va u bilan yaqindan tanishishga yordam beradi.
Sahifada kezish:
Rossiya va uning joylashuvi
Rossiya xaritasidagi har bir nuqta – oʻxshashi yoʻq makon. Mamlakat geografiyasi: iqlim va landshaft haqida hammasini asta-sekin bilib olasiz: infratuzilmani (ko‘chalar, maydonlar, uylar, binolar, taʼlim, tibbiyot muassasalari, sport obyektlari, yodgorliklar) oʻrganasiz, muhitga moslashasiz va aholi bilan muammosiz uchrashishingiz va muloqot qilishingiz mumkin.
Rossiya – jahondagi eng katta mamlakat. U yer yuzasining taxminan 1/8 qismini egallaydi. Uning hududi 17 million kvadrat kilometrdan ortiq va Sharqiy Yevropadan Sharqiy Osiyogacha choʻzilgan. Rossiya 18 ta davlat bilan chegaradosh va Shimoliy Muz oekani, Tinch okeani va Atlantika okeanlariga chiqadigan keng qirgʻoq chiziqlariga ega.
Rossiyada 200 dan ortiq tilda soʻzlashadigan va madaniyat va anʼanalari turlicha 146 millionga atrofida aholi istiqomat qiladi. Rossiyada oltita iqlim va oʻn bitta vaqt mintaqasi mavjud.
Bu xususiyatlar hayot va ish jarayonlariga sezilarli taʼsir qiladi. Misol uchun,
Xabarovskdan Sochiga parvoz 13 soat, “Vladivostok-Moskva” reysi 9 soat davom etadi, poyezdda shu masofalarni bosib oʻtish uchun esa olti kundan koʻproq vaqt kerak boʻladi.
Mamlakatning turli hududlaridagi vaqt farqi ma’lum darajada masofadan turib ishlayotgan odamlarning ish tartibiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Ish beruvchi bunday hamkasblar uchun har ikki tomonga qulay faol soatlar mos keladigan
maxsus moslashuvchan jadvalni yaratadi.
Rossiya Federatsiyasi qanday tuzilgan
Moslashishda diasporalarning roli
Rossiya – bu federatsiya. U federatsiya subyektlari deb ataladigan 89 ta regiondan iborat (bular respublikalar, shaharlar, viloyatlar, okruglar va oʻlkalardir). Ular belgilangan tamoyillarga
muvofiq ishlaydi:
- Davlat yaxlitligi –
har birining oʻz hududi, aholisi va boshqaruv organlariga ega turli subyektlar birlashmasi. - Davlat hokimiyati tizimining birligi – federal darajada va federatsiya subyektlari darajasida boshqaruvni amalga oshiradigan davlat organlari yagona tizimining mavjudligi.
- Federatsiya subyektlarining teng huquqliligi barcha respublikalar, oʻlkalar, viloyatlar, federal ahamiyatga ega shaharlar va avtonom okruglarning federal hokimiyat organlari bilan munosabatlarida teng huquq
va majburiyatlarga ega ekanligini anglatadi.
Bu ularning davlat siyosati jarayonlarida ishtirok etishi, shuningdek, manfaatlarini himoya qilishini kafolatlaydi.
Boshqaruv shakli
Rossiya – demokratik, huquqiy, respublika, federativ, ijtimoiy va dunyoviy mamlakat. Rossiya aralash respublika boʻlib, unda prezident katta rol oʻynaydi. Bu tizimda hokimiyat qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud tarmoqlariga boʻlingan.
Rossiya poytaxti – 12 milliondan ortiq aholiga ega Moskva dunyodagi aholisi eng zich joylashgan megapolislardan biridir.
Rossiya ramzlari
Davlat ramzlari: bayroq, gerb va madhiya
Rossiya Federatsiyasining asosiy ramzlari – bu bayroq, gerb va madhiya. Bayroq milliy g‘urur va qadr-qimmat, gerb davlat kuchi va qudratini, madhiya esa xalqning birdamligi, Vatanga muhabbat timsoli. Barcha ramzlar odamlarni birlashtirishga xizmat qiladi
va ular bitta millatning qismi ekanligini eslatadi.
Rossiya bayrogʻi
Rossiya bayrogʻi tepadan pastga qarab joylashgan uchta gorizontal chiziqdan iborat – oq, koʻk va qizil. Oq rang poklik va oliyjanoblikni, ko‘k rang sadoqat, halollik va tinchlikni, qizil rang mardlik va vatanga muhabbatni anglatadi.
Rossiya Federatsiyasining Davlat bayrogʻi hukumat binolarida, Rossiya harbiy qismlari doimiy boʻladigan joylarda, Rossiya kemalarining ustunlarida koʻtariladi va uning tasviri samolyotlar
va kosmik kemalarga tushiriladi.
Rossiyada Bayroq kuni 22-avgust sanasida nishonlanadi
Rossiyada davlat bayrogʻi XVII-XVIII asrlar chegarasida, qudratli davlat shakllanishi davrida paydo boʻlgan. Tarixda birinchi marta oq-koʻk-qizil bayroq Pyotr I ning (1672-1725) otasi Aleksey Mixaylovich (1629-1676)podsholigi davrida “Орел” (Burgut) nomli ilk rus harbiy kemasida koʻtarilgan. Trikolordan rasmiy foydalanish to‘g‘risidagi
o‘z qo‘li bilan chizilgan chizma va chiziqlarning belgilangan tartibini o‘z ichiga olgan farmonni imperator Pyotr I 1705-yil 20-yanvarda imzolagan.
Deyarli bir yarim asr davomida mamlakatimiz bayrog‘i ko‘p bor o‘zgartirilgan. 1990-yil noyabr oyida yangi davlat ramzlarini ishlab chiqish boʻyicha hukumat komissiyasi bayroq masalasini tez va deyarli hech qanday kelishmovchiliksiz hal qildi: Rossiyaning oq-koʻk-qizil rangli bayrogʻi 300 yildan ortiq tarixga ega va uni qaytarish kerak edi.
Rossiya gerbi
Rossiya gerbi – ikki boshli burgut tasvirlangan qizil geraldik qalqon. Ikki burgut boshqa-boshqa tomonga qaragan – bu Rossiyaning hududiy jihatdan Osiyo va Yevropada joylashganligini anglatadi.
Burgutning qanotlari yoyilgan va yuqoriga yoʻnaltirilgan, boshlariga ikkita kichik va bitta katta toj kiydirilgan – bu butun Rossiya Federatsiyasi va uning qismlari, Federatsiya subyektlarining suverenitetini anglatadi.
Burgut oʻzining panjalarida hokimiyat
va davlat poydevorining daxlsizligini ifodalovchi saltanat hassasi va sharni ushlab turadi. Ko‘ksida ajdarni nayza bilan urgan otliq qiyofasi – ezgulik bilan yovuzlik, yorug‘lik va zulmat o‘rtasidagi kurash, Vatan himoyasining qadimiy timsollaridan biri.
Ikki boshli burgutning davlat timsoli sifatida ishlatilishi toʻgʻrisida birinchi eslatma 1497-yilda Moskva buyuk knyazi Ioann III Vasilyevichning (1440-1505) ayirboshlash yorligʻidagi muhri bilan bogʻliq. Knyaz yer ayirboshlash, imtiyozlar va alohida shaxslarga maxsus huquqlar boʻyicha bitimlarni muhrlash uchun ayirboshlash va inʼom yorliqlarida xuddi shunday ikki tomonlama muhrlar qoʻygan.
Rossiya madhiyasi
Davlatning eng muhim ramzlaridan biri – bu madhiya. Rossiya madhiyasi, shubhasiz, chuqur maʼno, gʻurur va oʻz vataniga muhabbat singdirilgan, buyuk ijod mahsuli. Matn keraksiz soʻzlar va takrorlardan xoli.
Madhiyada “yovuzlik”, “o‘lim”, “kurash”, “qo‘rquv” kabi salbiy tushunchalar tilga olinmagan. Aksincha, nurga, muhabbatga
va himoyaga intilishlar aks etadi.
Rossiya Federatsiyasi Davlat madhiyasi matni
Rossiya – bizning muqaddas davlatimiz,
Rossiya – sevimli mamlakatimiz.
Qudratli iroda, buyuk shon-shuhrat –
Sening boyliging barcha zamonlar uchun!
Ulugʻ boʻl, ozod Vatanimiz,
Birodar xalqlarning asriy ittifoqi,
Ajdodlar ato etgan xalq donoligi!
Ulugʻ boʻl, yurtim! Biz sen bilan faxrlanamiz!
Janubiy dengizlardan to qutb o‘lkasigacha
O‘rmonlarimiz va dalalarimiz yoyilgan.
Dunyoda yagonasan! Yagonasan –
Xudo asraydigan ona yurt!
Ulugʻ boʻl, ozod Vatanim,
Birodar xalqlarning asriy ittifoqi,
Ajdodlar ato etgan xalq donoligi!
Ulugʻ boʻl, yurtim! Biz sen bilan faxrlanamiz!
Orzular va hayot uchun keng makon
Kelayotgan yillar bizga yo‘l ochadi.
Bizga kuch berar Vatanga sadoqatimiz.
Shunday bo‘lgan, shunday va doim shunday bo‘ladi!
Shon-sharaf senga, ozod Vatanim,
Birodar xalqlarning asriy ittifoqi,
Ajdodlar ato etgan xalq donoligi!
Ulugʻ boʻl, yurtim! Sen bizning faxrimiz!
Madhiya ijrosi paytida inson oʻzini qanday tutishi kerak?
Davlat madhiyasining rasmiy ijrosi paytida barcha yigʻilganlar uni tik turgan holda, erkaklar bosh kiyimsiz tinglaydi.
Agar madhiya Rossiya bayrogʻining koʻtarilishi bilan birga boʻlsa, unga qarab turishingiz kerak.
Davlat madhiyasi qayerda va qachon ijro etiladi
- prezident lavozimiga kirishganda;
- Rossiyaga kelgan davlat rahbarlarini kutib olish va/yoki
kuzatishda; - milliy bayramlar paytida;
- muhim madaniy yoki sport tadbirlari oʻtkazish vaqtida. Masalan, Olimpiya oʻyinlarida taqdirlash marosimida gʻolib jamoaning davlat madhiyasi yangraydi.
Koʻp dinli mamlakat
Rossiyada qaysi din vakillari yashaydi. Ularning soni va xususiyatlari
Hozirgi Rossiya, Konstitutsiyaga koʻra, – dunyoviy, demokratik va huquqiy davlat. Shunga koʻra, hech bir din
majburiy va rasmiy deb belgilanishi mumkin emas.
Rossiyani koʻp dinli mamlakat deb atash mumkin. Tarix taqozosi bilan,
mamlakatning bepoyon hududida turli millatlar va tabiiyki, turli dinlar vakillari yashashgan. Hozirgi vaqtda asosiylari: nasroniylik va islom. Buddizm va iudaizm kabi
butun dunyoda keng tarqalgan boshqa din vakillari ham bor.
Xristianlik
Rossiyada eng keng tarqalgan din – xristianlik. Dindor aholining 40% dan ortigʻi uning yoʻnalishlaridan biri – pravoslaviyega eʼtiqod qiladi.
Rossiyadagi eng katta pravoslav cherkovi – Moskvadagi Najotkor Masih ibodatxonasi.
Xristianlik Xudoning Oʻgʻli Iso Masihning taʼlimotiga asoslanadi va uchta Shaxsda – Ota, Oʻgʻil va Muqaddas Ruhda yagona Xudoga eʼtidoq qiladi. Xristianlarning asosiy kitobi – Bibliya: Eski Ahd va Yangi Ahd. Xristianlikda uchta asosiy yoʻnalish bor: pravoslaviye, katolik
va protestantlik.
Butparastlik va shomonlik
Sibir va Uzoq Sharqning baʼzi mahalliy xalqlari hanuzgacha ota-bobolarining anʼanaviy eʼtiqodlari: butparastlik va shomonlikka sodiq qolishgan. Bu dinlar aslida qadimgi mifologiya, koʻp xudolilikka ishora qilgani va
diniy marosimlarda sehrli taomillarni bajargani bilan oʻzaro oʻxshab ketadi. Ikkala din ham tabiatni ilohiylashtiradi va donolik va kuch olish uchun koinot energiyasi bilan bevosita aloqa qilishni targʻib qiladi.
Islom
Islom – Rossiyada eʼtiqod qiluvchilar soni boʻyicha ikkinchi oʻrinda. Bu mamlakat umumiy aholisining taxminan 7% ni tashkil qiladi. Ular asosan sunniy musulmonlardir. Musulmonlarning asosiy kitobi – bu Qurʼon. Islom dinining asosiy gʻoyasi shundan iboratki, faqat bitta xudo – Olloh mavjud va Muhammad uning paygʻambaridir. Islom dini musulmonlarga besh vaqt namoz o‘qishni, bir oy – Ramazon ro‘zasini tutishni buyuradi. Musulmonlarning asosiy diniy bayramlari: Iydi Ramazon va Qurbon hayiti. Rossiya musulmonlarining poytaxti Ufa, chunki u yerda Rossiya musulmonlari markaziy diniy boshqarmasi joylashgan,
eng katta musulmonlar diasporasi Moskvada joylashgan, mamlakatdagi
eng baland masjid shu yerda qurilgan.
Buddizm
Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Rossiya aholisining taxminan bir foizi buddizmga eʼtiqod qiladi. Bular asosan Oltoy va Buryatiya aholisidir.
Iudaizm
Mamlakatimizda yahudiy jamoalari ham mavjud bo‘lib, ularda asosan etnik yahudiylar, lekin yahudiylarning diniy qarashlarini birlashtiradigan boshqa millat vakillari ham bor.
Tarixan Rossiya diniy turizm rivojlangan davlatlardan biri hisoblanadi. Deyarli har bir shaharda butun dunyodan kelgan sayyohlar va ziyoratchilarni qiziqtiradigan ibodatxonalar, monastirlar va cherkovlar mavjud.
Shu oʻrinda Nijniy Novgorod, Rostov Velikiy, Qozon, Suzdal, Uglich va Vladimir kabilar eng mashhur shaharlardir.
- Nijniy Novgorod monastirlari
- Qozonning muqaddas joylari
- Qadimgi Vladimir shahrining muqaddas joylari
Rossiyadagi koʻplab muzey majmualari va tabiiy obyektlar YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Ular orasida Vladimir va Suzdalning Oq tosh yodgorliklari, Sergiyev Posaddagi Sergiyev lavrasi Troits meʼmoriy ansambli, Vologda viloyatidagi Ferapontov monastiri ansambli, shuningdek, Sankt-Peterburgda sayyohlar uchun yanada mashhur Isaak va Qozon soborlari bor.
- Vladimir-Suzdal muzey-qoʻriqxonasi
- Sergiyev lavrasining Muqaddas Troitski
- Ferapontov monastiri
- Sankt-Peterburg boʻyicha yoʻlkoʻrsatkich
- Rossiyada YUNESKO
Rossiyada qancha millat yashaydi
Rossiya xalqlari
Rossiya koʻp millatli davlat. Mamlakatimiz hududida 190 dan ortiq xalq istiqomat qiladi. Ularga kichik mahalliy va kattaroq avtoxton xalqlar kiradi, ularning millati
bugungi kunda ham egallab turgan yerlarda paydo boʻlgan aborigenlar. Bu xalqlarning faqat oltitasining soni milliondan oshadi:
ruslar, tatarlar, chechenlar, chuvashlar, boshqirdlar va avarlar.
Koʻp millatlilik Rossiyaning madaniy va ijtimoiy qiyofasiga katta taʼsir koʻrsatdi,
chunki turli xalqlarning anʼanalari, urf-odatlari, madaniyati va kundalik xususiyatlarining aralashmasi mamlakatning oʻziga xos qiyofasini yaratdi, milliy xarakterga va tarixiy voqealar rivojiga taʼsir koʻrsatdi.
Ruslarni, shubhasiz, bagʻrikeng va mehribon xalq deb atash mumkin. Milliy xarakterning bu xususiyatlari koʻp asrlar davomida bir-biriga yonma-yon yashagan odamlarning xilma-xilligi tufayli shakllangan.
Milliy xarakterning oʻziga xos xususiyatlari
Ruslarning xarakter xususiyatlari
Yangi mamlakatga osonroq moslashish va madaniyatlararo muloqotni yaxshilash uchun milliy xarakter nima ekanligini tushunish kerak.
Zero, bu tushuncha temperament, mentalitet, qadriyatlar tizimi, xulq-atvor meʼyorlari, shuningdek, turli vaziyatlarga munosabat usullarini oʻz ichiga oladi.
Ilmiy tadqiqotlar va xalq donoligi ruslarning milliy xarakteri bir qator xususiyatlarga ega ekanligini tasdiqlaydi. Ulardan bir nechtasini koʻrib chiqamiz.
-
1
Ozodlik va mustaqillikka muhabbat. Ruslar har doim erkinlik
va mustaqillikka intilib, bosim va cheklovlarga toqat qilmagan. -
2
Sabr va chidamlilik. Ruslar
oʻz tarixida koʻp sinov va qiyinchiliklarni boshdan kechirgan. Sabr-toqat va chidamlilik milliy xarakterning muhim xususiyatlariga aylandi. Bu toʻsiqlarni yengib oʻtish, taslim boʻlmaslik va kelajakka ishonchni saqlash istagida ifodalanadi. Yengib boʻlmaydigan vaziyatlarga qarshi kurashda hech qachon taslim boʻlmaslik qobiliyatini rus xarakterining eng yorqin xususiyatlaridan biri deb atash mumkin, bu qadimgi rus qahramonlari, bosqinchilar va oʻz vatanlarining qoʻriqchilari haqidagi afsonalar va dostonlarning syujetlarida yaqqol oʻz ifodasini topgan. -
3
Chuqur maʼnaviylik. Rus madaniyati ma’naviyat, chuqur axloqiy qadriyatlar va e’tiqod bilan sug‘orilgan. Bu mumtoz adabiyot, san’at va diniy amaliyotlarda aks etgan. Rus kishisi muhim qaror qabul qilar ekan, u nafaqat aql-idrokka, balki yaxshilik va xatti-harakatlarning pokligi haqidagi tushunchalar bilan bog‘liq bo‘lgan axloqiy qadriyatlarga ham amal qiladi.
-
4
Bagʻrikenglik va oʻzgalarga hurmat. Koʻp millatli Rossiyada turli xalqlar yonma-yon yashaydi va shuning uchun rus xalqi har doim madaniyat va anʼanalarning xilma-xilligini hurmat qilishga va saqlashga harakat qilgan.
-
5
Jamoaviylik hissi. Ruslar jamoaviylik
va boshqalarga gʻamxoʻrlik hissi bilan ajralib turadi. Ular oila, doʻstlar va jamiyatni qadrlashadi va qiyin paytlarda boshqalarga yordam berishga va qoʻllab-quvvatlashga tayyor.
Ruslar haqida stereotiplar
Qaysi stereotiplar toʻgʻri va qaysilari notoʻgʻri
Aynan ruslar haqida eng koʻp stereotiplar, choʻpchaklar va turli afsonalar shakllangan. Ulardan baʼzilari sodda va kulgili, baʼzilari esa shunchaki emas. Rossiya va ruslar haqidagi eng mashhur stereotiplar bilan tanishing.
Muzlagan odam
Rossiyaning iqlimini juda ogʻir deyishadi. Bu qisman toʻgʻri, ammo mamlakatimizda oltita iqlim mintaqasi mavjudligi sababli, mamlakatning turli hududlarida
havo juda sovuq yoki juda issiq boʻlishi mumkin. Ammo Rossiyaning aksariyat qismida iqlim moʻtadil.
Odam va ayiq
Eng kulgili stereotiplardan biriga koʻra, ruslar ayiqlarni uy hayvonlari sifatida boqishi. Bu afsona ayiq uzoq vaqtdan beri rus xarakterining timsoli boʻlganligi sababli paydo boʻlgan
va oldinlari oʻyin-kulgi uchun xalq ziyofatlariga
olib kelingan. Ammo ruslar bu yovvoyi hayvonni uyda
boqmaydi albatta.
Xoʻmraygan odam
Ruslar xoʻmraygan, qovogʻi soliq
va hech qachon tabassum qilmaydigan xalq deyishadi. Bu stereotipning boʻlishi tabiiy. Bizda notanishlarga tabassum qilinmaydi, lekin ruslar bilan doʻstlashsangiz,
bunday xoʻmrayishlar shunchaki niqob ekanligini tushunasiz. Bu xususiyatni tushuntiradigan mashhur rus maqollari ham bor: “Смех без причины, признак дурачины” (Sababsiz kulish ahmoqlik belgisidir). Shuning uchun, agar ruslar tabassum qilsa, bu mutlaqo samimiy ekanligiga amin boʻling.
Vodka
Vodkaga havas – dunyoda ruslar haqidagi eng mashhur stereotiplardan biri. Ammo Rossiya spirtli ichimliklar eng koʻp isteʼmol qilinadigan mamlakatlar qatoriga kirmaydi. Bu, katta ehtimol bilan, ruslarning mehmondoʻstlik anʼanalaridan kelib chiqqan boʻlsa ajabmas, chunki u yerda mezbon mehmonga mehmondoʻstlik ziyofatining bir qismi sifatida vodka ichishni taklif qiladi.
Qora mushuk
Ruslar juda irimchi xalq. Ehtimol, bu stereotip haqiqatga yaqindir, chunki kundalik hayotda koʻplab irim-sirimlarga duch kelamiz. Masalan, rus qora mushukni uchratgan yoʻlda uzoqqa bormaydi, chunki bu biznesdagi muvaffaqiyatsizlik belgisi hisoblanadi va aksincha, agar u suv bilan toʻldirilgan idishni uchratsa, bu omad belgisi. Ammo shu bilan birga biz fatalistmiz va bugungi kun uchun yashaymiz, bu ham stereotip va qisman haqiqat. Milliy xarakterdagi fatalizmni yaxshi aks ettiruvchi rus maqolida shunday yangraydi: “Мы предполагаем, а Бог располагает” (Harakat qilsang, xudo beradi). Bu shuni anglatadiki, aksariyat hollarda inson voqealar rivojiga taʼsir qila olmaydi va taqdirga ishonishi kerak.
